Φοβού τους Δαναούς-Philip Kerr-Εκδόσεις Κέδρος (review)

«Έχουν λεηλατήσει τον κόσμο, έχουν απογυμνώσει τη γη από τη λύσσα τους. Τους κατευθύνει η απληστία, αν ο εχθρός τους  είναι πλούσιος. η φιλοδοξία, αν είναι φτωχός. Αφανίζουν, καταστρέφουν, αρπάζουν με ψεύτικες δικαιολογίες και όλα αυτά τα χαιρετίζουν ως δημιουργία αυτοκρατορίας. Και όταν στο πέρασμα τους δεν απομένει παρά μόνο έρημος,το αποκαλούν ειρήνη.»

Μόναχο, 1957

O Μπέρνι Γκούντερ εργάζεται με ψευδώνυμο ως πραγματογνώμονας σε μεγάλη ασφαλιστική εταιρία. Οι εργοδότες του του αναθέτουν μια αποστολή, που δεν είναι τόσο απλή όσο φαίνεται: να ταξιδέψει στην Αθήνα και να διερευνήσει την υπόθεση ενός ναυαγίου που συνέβη στα ελληνικά ύδατα.

Στην Αθήνα ο Γκούντερ συναντά τον ιδιοκτήτη του πλοίου και πρώην στρατιώτη της Βέρμαχτ, Ζίγκφριντ Βίτσελ. Όταν ο Βίτσελ δολοφονείται, ο Γκούντερ ερευνά τα αίτια του θανάτου του και οδηγείται σε μια υπόθεση που εκκρεμεί από τα χρόνια της Κατοχής.

Για μία ακόμη φορά, ο φημισμένος ήρωας του Φίλιπ Κερ βυθίζεται στη σκοτεινή ιστορία του Β’ Παγκόσμιου πολέμου και ειδικότερα στο έγκλημα της εξόντωσης των Εβραίων της Θεσσαλονίκης και της υφαρπαγής της περιουσίας τους.

Καθώς η Ευρώπη μοιάζει έτοιμη να ακολουθήσει ένα κοινό μέλλον με τη Γερμανία σύμμαχο και όχι εχθρό της, τουλάχιστον ένα άτομο στην Ελλάδα δεν δείχνει διατεθειμένο ούτε να ξεχάσει ούτε να συγχωρέσει. Ακόμη και ο ίδιος ο Μπέρνι πιστεύει ότι ο άνθρωπος αυτός μπορεί να έχει δίκιο…

Αν και δεν έχω διαβάσει τα προηγούμενα βιβλία με πρωταγωνιστή τον Μπέρνι Γκούντερ,  το συγκεκριμένο μυθιστόρημα αν και στέκεται από μόνο του, εντούτοις σε βάζει στην ιστορία και στο παρελθόν του πρωταγωνιστή άψογα, χωρίς να μπερδεύεσαι από τη μία και από την άλλη να  ιντριγκάρει τη φαντασία τόσο πολύ, που να θέλεις αμέσως μόλις το τελειώσεις να διαβάσεις και τα προηγούμενα.

Η ιστορία ξεκινά το 1957 με τον Μπέρνι να δουλεύει  στο νοσοκομείο του Σβάμπινγκ και για να ακριβολογούμε στο νεκροτομείο. Με μια άλλη ταυτότητα βέβαια. Αυτή του Κρίστοφ Γκαντς. Και ενώ βρίσκεται σε μια εποχή που πολλοί Ναζί φαίνεται να επιστρέφουν σε κυβερνητικές θέσεις, εκείνος προσπαθεί να κάνει τη δουλειά του και τη μίζερη κατά τα άλλα ζωή του, προσπαθώντας να περάσει απαρατήρητος. Προσπαθεί να ξεχάσει. Φαντάσματα του παρελθόντος, καταστάσεις, παλιοί γνωστοί και συγκυρίες τον φέρνουν να βρίσκει δουλειά σε μια ασφαλιστική εταιρεία.

<<Θα λέγατε πως εμπιστεύεστε τους ανθρώπους χερ Γκάντς;

<<Να σας πω. Το θέμα με την εμπιστοσύνη είναι ότι δεν υπάρχει βάση γι’ αυτή. Για να δείξεις εμπιστοσύνη στους άλλους πρέπει να αγνοήσεις τα πιο ισχυρά σου ένστικτα, όλη σου την εμπειρία, να αγνοήσεις τη δυσπιστία σου. Η ουσία είναι πως ο μόνος τρόπος για να είσαι ποτέ σίγουρος αν μπορείς να βασιστείς σε κάποιον ή όχι, είναι να βασιστείς επάνω του.>>

 

Η δεύτερη λοιπόν δουλειά που του αναθέτει η ασφαλιστική (διότι στη πρώτη απλά τους άφησε άφωνους και κατά πολύ πλουσιότερους με το »ταλέντο» του) τον κάνει να ταξιδέψει μέχρι την Αθήνα για να ερευνήσει ένα ναυάγιο το οποίο όπως φαίνεται στη πορεία, έχει βαθιές ρίζες στα χρόνια την ελληνικής Κατοχής και τους διωγμούς των Εβραίων της Θεσσαλονίκης με την αρπαγή της περιουσία  τους. Μιας περιουσίας που ποτέ κανείς δεν έμαθε τι έγινε. Ο Μπέρνι θεωρεί πως πρόκειται για κάτι απλό, που δεν θα του πάρει πολύ χρόνο να ολοκληρώσει την ασφαλιστική υπόθεση και να γυρίσει στη Γερμανία.

Λάθος. Διότι ο ιδιοκτήτης του βυθισμένου σκάφους για τον οποίο ήρθε στην Ελλάδα να διαπιστώσει αν θα του δώσουν την ασφάλεια, βρίσκεται την επόμενη μέρα από τη συνάντηση τους νεκρός σε ένα σπίτι κάτω από την Ακρόπολη και η αστυνομία ανακαλύπτει τον Μπέρνι στον τόπο του εγκλήματος. Ο λάθος τόπος, τη λάθος ώρα. Έτσι ο αστυνομικός Λεβέντης υπεύθυνος της συγκεκριμένης  υπόθεσης του προτείνει-εκβιάζει  να συνεργαστεί μαζί του προκειμένου να συλληφθεί ο ένοχο και σαν αντάλλαγμα θα του επιστρέψει το διαβατήριο του και την ευκαιρία να γυρίσει στη Γερμανία. Όλα τα στοιχεία οδηγούν σε ένα πρώην αξιωματικό των Ες-Ες Αλόις Μπρούνερ. Που θα οδηγήσει αλήθεια όλο αυτό;

Έχω γνωρίσει πολλούς εγκληματίες και έχω να σου πω το εξής: με εξαίρεση ανθρώπους όπως ο Αλόις Μπρούνερ, οι περισσότεροι είναι συνηθισμένοι άνθρωποι όπως εσύ και εγώ. Δεν έχουν φαντασία, αυτό είναι όλο. Τα εγκλήματα διαπράττονται όταν οι άνθρωποι κατεβάζουν μια ιδέα που τους φαίνεται καλή και δεν μπορούν να σκεφτούν αρκετούς λόγους για να την απορρίψουν.

Πολλές οι ανατροπές ,πολλά και τα πρόσωπα γύρω και μέσα στην υπόθεση. Ο αστυνόμος Λεβέντης όπως ήδη είπαμε. Ο βοηθός που του έχουν δώσει στην Ελλάδα ο Αχιλλέας Γαρλόπης. Μόνο στο όνομα ατρόμητος. Γιατί εκτός από το ότι έχει το σωστό ξάδερφο-γνωστό στο σωστό σημείο, δεν διακρίνεται για τη γενναιότητα του. Θα υπάρξει όμως πιστός σύντροφος σε αυτό το ταξίδι. Η σαγηνευτική δικηγόρος Έλλη Παπαντωνίου, η οποία δείχνει να τον θέλει παράφορα. Καταφέρνει να τον μπλέξει στα δίχτυα της με την απίστευτη ομορφιά της. Γυναίκα αράχνη ή πραγματική θεά Αφροδίτη; Εβραίοι εκτελεστές της Μοσάντ και πρόσωπα ψηλά στην ιεραρχία τον βάζουν στο στόχαστρο μεταφορικά και κυριολεκτικά.

Ένα καταπληκτικό αναγνωστικό ταξίδι που μας μεταφέρει από το Μόναχο στην Αθήνα του 1957. Ο ήρωας μέσα από αυτή την υπόθεση θα μας ταξιδέψει σε ένα κόσμο απίστευτα σκοτεινό και διεφθαρμένο. Εγκλήματα και δολοφονίες που έρχονται από το μαύρο παρελθόν του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και συνεχίζουν ακάθεκτες και στο παρόν. Ραδιουργίες, μυστικά και ψέμματα μπλέκουν και εγκλωβίζουν τον ήρωα μας, ο οποίος καλείται να βγάλει στην επιφάνεια πράξεις των Ναζί  αλλά και τον δολοφόνο που το μόνο το οποίο γνωρίζουν γι’ αυτόν, είναι ο τρόπος που σκοτώνει. Και όλα αυτά σε μια Αθήνα  που προσπαθεί ακόμα να αναστηθεί από τις στάχτες που άφησε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Στάχτες γεμάτες ακόμα με μίσος για οτιδήποτε γερμανικό.

Το τι θα γίνει στη συνέχεια το αφήνω να το δείτε μόνοι σας.

Το σίγουρο είναι πως πρόκειται για ένα εξαιρετικό αστυνομικό μυθιστόρημα με πλοκή και αφήγηση που δεν αφήνει τον αναγνώστη να βαρεθεί σε κανένα σημείο. Εκείνο που μου αρέσει πολύ, είναι ότι διαδραματίζεται στην Ελλάδα, αλλά κυρίως το ότι ο συγγραφέας δείχνει ότι είχε κάνει απίστευτη έρευνα και ως προς την ιστορία μας αλλά  και ως προς τα μέρη, με αποτέλεσμα να μας δίνει μια ολοκληρωμένη άποψη της Αθήνας αλλά και των τόπων της επαρχίας τους οποίους επισκέπτεται καθώς και ακριβείς περιγραφές των ανθρώπων της εποχής, ως προς τους χαρακτήρες, τις συμπεριφορές, την ηθική και πολιτική  που επικρατούσε ή όχι τότε. Θαυμάζει τους αρχαίους Έλληνες και τον πολιτισμό τους. Αν και κάποιες φορές για κάποιους φαντάζει στα μάτια τους σαν Ανθέλληνας, αυτό σίγουρα δεν ισχύει. Κατά τη προσωπική μου άποψη, αν κάποιος εντρυφήσει στα λεγόμενα του μέσα από την αιχμηρή αλλά δίκαιη πένα του, θα καταλάβει, ότι γράφει για όλους (τους λαούς στους οποίους αναφέρεται), είναι αληθινό. Μπορεί κάποιες φορές να μη μας αρέσει αλλά η ωμή αλήθεια ποτέ δεν είναι αρεστή.

<<Ποιος μπορεί να έχει κακή διάθεση σε μια χώρα όπως αυτή; Μπορεί οι Έλληνες να είναι απερίσκεπτοι, αλλά το καλοκαίρι αυτή η χώρα είναι είναι η καλύτερη στο κόσμο.>>

Ο συγγραφέας μέσα από τον ήρωα του, ο οποίος είναι κυνικός αλλά βαθιά ρομαντικός, άνθρωπος που πάει ενάντια στο κατεστημένο και τη μοίρα του, χαρακτήρας μοναδικός, κυρίαρχος του εαυτού του και ξεκάθαρος πια σε όλα τα επίπεδα ηθικά και πολιτικά, κατορθώνει και μας βάζει βαθιά στην Ιστορία. Την αληθινή και βρώμικη Ιστορία, χωρίς ψέμματα και υπερβολές. Παίχτηκε ένα παιχνίδι σε βάρος των λαών και αυτό το κάνει ξεκάθαρο μέσα από το μυθιστόρημα του.

<<Προσωπικά δεν ήμουν ναζί, αλλά πολέμησα στα χαρακώματα στο πρώτο πόλεμο,και πάντα διαφωνούσα ριζικά με τον ειρηνισμό. Όταν η συζήτηση έρχεται στο πόλεμο, η σκέψη μου είναι «με την πατρίδα μου», στο δίκιο ή στο άδικο.>>

Ο Kerr έχει απίστευτη γνώση για το ναζισμό και φαίνεται ξεκάθαρα μέσα από το βιβλίο του. Ένα βιβλίο εξαιρετικό και ευφάνταστο διότι μέσα από την αστυνομική του χροιά, αλλά και το καυστικό χιούμορ του συγγραφέα, θίγει θέματα πολύ σοβαρά. Οι Ναζί και ότι αυτό έχει σαν επακόλουθο δεν έπαψαν να υπάρχουν και να δρουν από διαφορετικά πόστα παρόλο που η Ευρώπη μοιάζει έτοιμη να ακολουθήσει ένα κοινό μέλλον με τη Γερμανία σαν σύμμαχοι πλέον και όχι σαν εχθροί.

Κλείνοντας, θα ήθελα να προσθέσω ότι δυστυχώς αποχαιρετούμε τον εξαιρετικό αυτό συγγραφέα, ο οποίος έφυγε νωρίς ενώ είχε μόνο εξαιρετικές και ποιοτικές  συγγραφικές δουλειές  να προσφέρει. Το μυθιστόρημα αυτό άφηνε στο τελείωμα του την αίσθηση ότι θα υπάρχει και συνέχεια… Δυστυχώς για όλους εμάς κάτι τέτοιο δεν ισχύει.

Φαινόταν πως, ακόμα και όταν σε κάθε κυνικό μάτι τα πράγματα του παρελθόντος έμοιαζαν ανεπανόρθωτα κατεστραμμένα, ίσως τελικά να είχαν ακόμα μέλλον. Ένα μέλλον διαφορετικό αλλά ενδεχομένως το ίδιο  σημαντικό.


Το βιβλίο του Philip Kerr «Φοβού τους Δαναούς» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s